EFLATUN CEM GÜNEY
“Yıllar tüketmedi, şu kalem tüketti beni.
Söyleyecek yeni bir şeyim kalmadı,
yazacak, söyleyecek şeyi olanlara
bizden selâm olsun.”
Eflatun Cem Güney Geleneksel halk hikâyelerini ve masallarını derleyen, kendiside masallar yazan; bundan dolayı adı Masalcı Baba olarak bilinen Türk halk edebiyatı araştırmacısı ve yazarı Eflatun Cem Güney, 1896 yılında, Hekimhan'da doğdu. Telgraf müdürü Ahmet Hurşit Beyin oğludur. Altı yaşında babasını, yedi yaşında annesini yitirdi. Amcası Sivas Posta Müdürü Şevket Beyin yanında büyüdü. 1918’de Sivas İdadi ve Sultâni’sini (Sivas Lisesi) bitirdi. Birinci Dünya Savaşı’nın henüz sona erdiği günlerde Sultaninin Edebiyat Bölümünü bitiren tek öğrenciydi.
Öğrenim döneminin sonunda Konya Öksüzler Yurdunda Türkçe öğretmeni olarak çalışmaya başladı. Mütareke günlerinde duygularını şiirlerle anlattı. İlk Kuvayi Millîye Marşı’nı yazdı. Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyetinin Konya’daki çalışmalarına katıldı. Kuvayi Millîye’nin Öğüt gazetesi ile İrşat dergisinde çalıştı. Anadolu’nun çeşitli illerinde ve İstanbul’da edebiyat öğretmenliği, Topkapı Müzesi Müdür Yardımcılığı, Millî Eğitim Müdür Yardımcılığı ve Halk Eğitimi Başkanlığı yaptı.Kayseri Sultanisi Türkçe öğretmenliği sırasında Nafi Atuf Kansu’yla birlikte Misakı Millî gazetesini çıkardı. Ankara’da, Reşat Nuri, Ali Canip, Hasan Ali’yle birlikte Türkçe, Edebiyat kitaplarının incelenmesi çalışmalarına katıldı. Duygu ve Düşünce, Duygu ve Dilek, Taşpınar gibi dergileri idare etti. İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü yardımcılığına atandığı dönemde İstanbul Radyosunda “Bir Varmış Bir Yokmuş” adlı programda anlattığı masallar büyük beğeni topladı. Eskişehir, Sivas, Samsun, Afyon, Kütahya, İstanbul gibi Anadolu'nun birçok yöresini öğretmenlik görevi nedeniyle tanıdı. Bu yörelerde yerel sanat dergilerinin çıkmasına önayak oldu. Oğluyla birlikte Dertli Kaval hikâyesini yazdı, ne yazık ki hikâyenin gazetelerde yayımlanacağı günlerde oğlunu yitirdi. Bu acı olaydan sonra İnsan Çocuğa Ağıtlar’ı yazdı.
Masal alanındaki çalışmaları uluslararası bir seçici kurulca dünya çocuk ve gençlik edebiyatının en iyi örnekleri sayıldı, ona Andersen Ödülü verildi. “Hans Christian Andersen Medal Kurumu” çağdaş masal yazarları içinde, Eflatun Cem’in Açıl Sofram Açıl kitabındaki masalları, 55 milletten şeref listesine aldığı 11 eser arasında en mükemmeli kabul etti, ona Andersen Payesi Şeref Diploması ve Dünya Çocuk Edebiyatı Sertifikası verdi (1956). 1960’ta “Dede Korkut Masalları ile aynı ödül bir kez daha verildi Güney’e.
Eflatun Cem Güney, şehir şehir, köy köy, dağ tepe dolaştı. Masallar dinledi, kaydetti onları, yoğurdu, özümsedi.İstanbul’a geldikten sonra folklor çalışmalarını yoğunlaştırdı; halk hikâye, masal ve efsanelerini derleyerek kitaplaştırdı. ı” Gözlerini yitirdi, genel olarak sağlığı bozuldu. Ama boş durmadı. Masallar üzerinde yoğunlaştı. Derlediği masalları titizlikle değerlendirdi. Masalları halkın ağzından çıktığı şekilde değil, özünü bozmadan,kendine özgü bir üslûpla anlatmayı tercih etti. 30’u masal olmak üzere 62 kitabı yayımlandı. “Alçak gönüllü, ince ruhlu bir sanatçı olan Eflatun Cem Güney, gönül gözüyle görür, yaren diliyle konuşurdu. Gözlerinin görmeyişine üzülmekle birlikte, son yazdığı kitabı için benzetmesi ilginçtir: “Gözlerimin son çırası.” Çocuk edebiyatımızın verimli bir yazarı olan Eflatun Cem Güney, birçok masalımızın günümüz Türkçe’siyle gün ışığına çıkarılmasında büyük çaba gösterdi.
2 Ocak 1981 de İstanbul’da, öldü.
Başlıca yapıtları : • Dertli Kaval (1945),
• Halk Şiiri Antolojisi (1947),
• En Güzel Türk Masalları (1948),
• Halk Türküleri (1953/1956),
• Nasreddin Hoca Fıkraları (1957),
• Evvel Zaman İçinde (1957),
• Dede Korkut Masalları (1958),
• Aşık Garip (1958 – 1964),
• Kerem ile Aslı (1959),
• Tahir ile Zühre (1960),
• Gökten Üç Elma Düştü (1960),
• Folklor ve Halk Edebiyatı (1971
