EKİM 1917 RUS DEVRİMİNİN KRONOLOJİSİ

EKİM 1917 RUS DEVRİMİNİN KRONOLOJİSİ

   Rusya’da 1917 yılında 10 ay içinde meydana gelen iki devrim, tarihin takvimini ve 20. yüzyılın ajandasını değiştirdi.

   OCAK

   1. Dünya Savaşının başlangıcından beri, silah altındaki 10 milyon Rus askerinden 3,5 milyonu ölmüştü. Toplumsal huzursuzluk; cephede ve şehirlerde açlık son kerteye ulaşmıştı. Başkent Petrograd’da 10 binlerce işçi grev yapıyordu.

   ŞUBAT

   Uluslar arası Kadınlar Gününde başlayan gösteriler, kitlesel protestoya dönüşmüştür. Grevdeki işçilerin sayısı 200 binin üzerine çıkmıştı. Çarlık rejiminin sonu olan bu olaylar Rusya’da; Geçici Hükümet ve Petrograd Sovyeti olmak üzere ikili iktidar durumu oluşmuştu.

   MART

   Ordudaki disiplin bozulmuştu. Prens Lvov’un başkanlığında, liberal bir hükümet kurulmuştu. Grandük Mihail tahtı bırakmıştı. Geçici hükümet radyoyla devrimi dünyaya duyurmuştu. Genel af ilan edilmişti. Tazminatsız, ilhaksız barış çağrısı yapılmıştı.

   NİSAN

   Lenin Petrogra’da gelir ve “Nisan Tezlerini” açıklar. Dışişleri Bakanı Milyukov’un Müttefiklere Rusya’nın savaşı sürdüreceğini belirtmesi üzerine Sovyetler sert tepki gösterir. Petrograd sokaklarında şiddetli çatışmalar yaşanır.

   MAYIS

   İkinci geçici hükümet kurulur. Mejrayontsi grubuna bağlı olan Lev Davidoviç Troçki maceralı bir yolculuktan sonra Petrograd’a ulaşır. Geçici hükümet bir yandan Müttefikler’in baskısıyla savaşı sürdürmeye, diğer taraftan Sovyetlerin baskısıyla savaştan çekilmeye zorlanır.

   HAZİRAN

Bütün Rusya İşçi ve Köylü Sovyetleri 1. Kongresi toplanır ve “toprağında aynı hava gibi alınıp satılamayacağını” ilan eder. Rus ordusu Batı cephesinde, Galiçya’da Almanlara karşı genel tarruza geçer. Sonucu bozgun olur.

   TEMMUZ

   Geçici Hükümet başkentte sıkıyönetim ilan eder. Yüzlerce Bolşevik, Almanya hesabına casuslukla suçlanarak tutuklanır. Lenin Finlandiya’ya kaçar. Troçki tutuklanır. Sokak çatışmaları başlar. Kerenski’nin başkanlığında üçüncü geçici hükümet kurulur.

   AĞUSTOS

   Almanlar Riga’yı ele geçirerek Petrogradı tehdit etmeye başlar. General Kornilov liderliğinde, Fransa ve İngiltere’den de destek gören askeri darbe teşebbüsü başarısızlıkla sonuçlanır. Kadetler (anayasal demokrat parti) güç kaybeder. Bolşevikler yükselişe geçer.

   EYLÜL

   Bolşevikler, Petrograd Sovyeti’nde çoğunluğu elde ederler. Troçki serbest bırakılır ve Petrograd Sovyeti’nin başkanlığına seçilir. Trudoviklerin (Haçlı Sosyalistler) yöneticisi Aleksandr Kerenski başkanlığında son geçici hükümet kurulur.

   EKİM

   Bolşevik merekez komitesinin gizli toplantısında, ilkesel olarak ayaklanma lehine karar çıkar. Sovyet, kendi Askeri Devrimci Komitesini kurar. Son askeri engel Petropavlovsk kalesi Sovyetlerden yana geçer. Başkentin denetimini ele geçirir. Kerenski kaçar. Kışlık Saray düşer. 2. Bütün Rusya Sovyet Kongresi açılır. Lenin’in başkanlığında, Bolşevik ve Sol SR’lerin (Sosyalist Devrimciler) hükümeti kurulur.

[b]NOT: 1 Şubat 1918’e kadar Rusya’da kullanılan Jülyen ( Ortodoks) takvimi ile Batı (Gregoryen) takvimi arasında 13 gün fark vardır. Kronoloji eski takvime göre hazırlandığından Şubat Devrimi Mart ayına, Ekim Devrimi ise Kasım ayına denk gelmektedir.