Ali Dönmez
Üye
Çevrimdışı
Mesaj Sayısı: 32
|
 |
« : 26 Ekim 2010, 12:58:08 » |
|
Fars: Komedyaya
altlaşık oyun türü. Tragedya üçlemesinden sonra güldürülü art oyun olarak
yer alan satyr oyunları uzantısında, ortaçağ dinsel tiyatrosunda art oyun
olarak ortaya çıkmış olan Fars'ın türsel kökenleri, Eski Yunan'da Dor Farsı
ile Eski Roma'da Atellan Farsı'na kadar götürülebilir; açık saçık halk
doğaçlamalarında, grotesk kalıp tiplere ve gündelik yaşamın gülmece dolu
havasına dayanan Atellan güldürüsü, Fars'ın önbiçimi olarak alınabilir.
Komedyanın tersine, gülünç-olanı fiziksel eylem ve durumlardan çıkaran;
kalıplaşmış durumların, çeşitli kavga sahnelerinin fantezi dolu çeşitlemelerini
içeren, stereotip oyun kişilerine dayanan, dil oyunlarıyla eylemi yürütülen
Fars, tuluat tiyatrosunun başlıca oyun türüdür. Fars'ın içeriği gülünç
durumlara dayanır; Fars'ın özünü gülünç-olan oluşturur. Gülünç-olan, komedyadaki
gibi, komik olan dolayısıyla düşündürmeye değil, salt güldürmeye yol açar.
Bu nedenle, Fars durumları ile Fars oyun kişileri, abartılmıştır; olaylar
dizisi, fiziksel eylem biçiminde yer alır; öykü hızla yürür; olaylarda,
durum ya da eylemde rastlantısallık, kurallıkmış gibi kendini ortaya koyar.
Fars'ın yalnızca güldürmece olarak değil, eleştiri yüklü güldürmece ya
da polemik aracı olarak yer aldığı da görülür. 15. yüzyıldan sonra bütün
Avrupa'da yayılmış olan Fars, İspanya'da entremes biçiminde varolmuş, Alman
romantik tiyatrosunda taşlama ve parodi amaçlı kullanılmış, 19. yüzyıl
Fransız tiyatrosunda vodvil ve fars-komedya biçiminde yaygınlık kazanmış,
20. yüzyılda güldürü tiyatrosuyla eşanlamlı kullanılmaya başlanmış, saçma
tiyatrosunda saçma Fars, tragifars ya da grotesk Fars özelliğini kazanmıştır.
Ali DÖNMEZ
|
